Lang geleden heb ik er al eens over geschreven: mijn herinneringen aan de kermis in Gorinchem. En nu de kermis er weer staat, komen die verhalen en beelden uit mijn jeugd vanzelf weer naar boven. Wat hebben we vroeger genoten!
De kermis duurde toen slechts drie dagen, maar geloof me: in die drie dagen beleefden we meer avonturen dan tegenwoordig in een hele week.
Mijn school stond vlak bij de Haarstraat. Tijdens de kermis vond daar ook de veemarkt plaats, en dat betekende dat de straten bezaaid lagen met koeienvlaaien. Je hoefde geen helderziende te zijn om te voorspellen dat je schoenen er na een wandeling uitzagen alsof je dwars door een weiland was gebanjerd. Om de school schoon te houden, hadden we tijdens de kermis vakantie. Ik vermoed dat niet alleen de kinderen, maar ook onze schoenen daar bijzonder blij mee waren!
De veemarkt was trouwens een belevenis op zich. Boeren dreven handel, koeien loeiden erop los en wij stonden er als kinderen met grote ogen naar te kijken. Maar eerlijk is eerlijk: wij kwamen natuurlijk vooral voor de kermis.
Een kwartje van pa
De kermis besloeg in die tijd niet alleen de Grote Markt, maar ook de Vismarkt en de Kalkhaven. Mijn ouderlijk huis stond in de Burgstraat, op nog geen honderd meter afstand. Daarmee had ik een streepje voor op veel andere kinderen. Ik zag de exploitanten hun attracties opbouwen en na afloop weer afbreken. Voor mij begon de voorpret al voordat de eerste bezoeker een kaartje had gekocht.
Het allermooiste was wanneer de exploitanten hun attracties gingen testen. Met een beetje geluk mochten we alvast een ritje maken. Gratis en voor niets! Dat was nog eens een mooie start van de kermis.
Mijn vader gaf me tijdens de kermisdagen iedere dag een kwartje. Daar kon je destijds heel wat mee beleven, want de meeste attracties kostten niet meer dan dat. Tegenwoordig krijg je voor dat bedrag misschien nog geen slokje frisdrank, maar toen kon je er als kind een wereld aan plezier mee ontdekken.
Eén avond tijdens de kermis gingen mijn vader en moeder mee. Dan mocht ik natuurlijk meerdere rondjes maken. Dat was helemaal feest!
Onze vaste route voerde eerst langs de Vismarkt en de Kalkhaven. Daarna gingen we via de Robberstraat en de Langendijk richting de Grote Markt. Mijn vader had onderweg zijn eigen favoriete attractie, al kwam daar geen draaimolen of achtbaan aan te pas.
In de Robberstraat zat tijdens de kermis namelijk altijd een vrouw in klederdracht die verse paling verkocht. Terwijl ik naar de attracties keek, had mijn vader vooral oog voor die paling. Een paar van die glibberige lekkernijen achter elkaar en zijn kermisavond kon niet meer stuk. Ieder zijn vertier, zullen we maar zeggen!
Mijn gouden vondst in de cakewalk
Maar nu komt het mooiste verhaal. Of eigenlijk: het verhaal dat ik mijn moeder pas veel later durfde te vertellen.
Op een van de kermisdagen besloot ik mijn kostbare kwartje te besteden aan de cakewalk. Voordat ik naar binnen ging, nam ik eerst rustig de boel in me op. Dat kon geen kwaad, want alleen even binnenkijken kostte niets.
En toen ontdekte ik iets bijzonders.
Aan de muur hing een kastje waarin je een kwartje kon stoppen, waarna er meerdere kwartjes uit leken te komen. Tenminste, zo zag het er door mijn kinderogen uit. Mijn nieuwsgierigheid won het van mijn voorzichtigheid. Ik waagde mijn kans, stopte mijn kwartje erin en jawel hoor: ineens had ik een handvol kwartjes!
Ik voelde me de koning te rijk. Terwijl andere kinderen hun laatste centen telden, kon ik mijn geluk niet op. Met al die extra kwartjes kon ik de ene attractie na de andere uitproberen. Ik dacht dat ik mijn eigen kleine geldmachine had ontdekt.
De rest van de dag vloog voorbij. Ik ging van de ene attractie naar de andere en had plezier voor tien. Wie had er nog zakgeld nodig als je zo'n wonderkastje had gevonden?
Toen ik thuiskwam, keek mijn moeder me eens aan en zei: ‘Je hebt het lang volgehouden.’
Dat vond ik een merkwaardige opmerking. Ze had toch geen idee hoeveel plezier ik die dag had gehad? Of misschien juist wel?
Pas veel later heb ik haar opgebiecht hoe ik aan al die extra kwartjes was gekomen. Inmiddels begreep ik dat het eigenlijk om gokken ging. En dat daar mogelijk een wijze les van mijn ouders op zou volgen, daar zat ik op dat moment bepaald niet op te wachten. Sommige bekentenissen kun je als kind nu eenmaal beter een paar jaartjes laten rijpen!
Helaas bleek mijn ontdekking van korte duur. De volgende dag probeerde ik het kunstje opnieuw, maar het wonderkastje werkte niet meer zoals ik had gehoopt. Mijn gouden vondst was blijkbaar eenmalig. Die dag bleef er weinig anders over dan naar de attracties kijken en dromen van de rijkdom van gisteren.
Drie dagen feest, een leven lang herinneringen
Als ik terugdenk aan de Gorcumse kermis van vroeger, zie ik de drukte op de Grote Markt weer voor me, hoor ik de geluiden van de attracties en ruik ik bijna opnieuw de paling uit de Robberstraat. Ik denk aan de veemarkt, de vieze schoenen, het kwartje van mijn vader en natuurlijk aan dat wonderlijke kastje in de cakewalk.
De kermis duurde maar drie dagen, maar wat konden die dagen lang lijken als je kind was! We hadden geen dure spelcomputers of mobiele telefoons nodig. Een kwartje, een beetje fantasie en een flinke dosis nieuwsgierigheid waren genoeg voor een onvergetelijk avontuur.
En dat kastje? Ach, achteraf was het misschien niet zo verstandig, maar ik heb er wel een mooi verhaal aan overgehouden.
De kermis van toen is misschien veranderd, maar de herinneringen blijven. En als ik eerlijk ben, geniet ik er nu, al vertellend, nog steeds een beetje van. Eén ding komt misschien weer terug: tijdens de najaarkermis liet de herfst zich vaak van haar stevigste kant zien. „Het is weer kermisweer”, zeiden we dan, terwijl de zoveelste regenbui overtrok. Ik ben een beetje bang dat we die uitspraak “kermisweer” tijdens deze kermis wel eens vaak zouden kunnen horen.
archieffilm GP-TV - okt 2010
