Eén op de tien vrouwen in de vruchtbare leeftijd heeft endometriose. Deze aandoening, waarbij weefsel dat lijkt op baarmoederslijmvlies buiten de baarmoeder groeit, kan hevige pijn veroorzaken rondom de menstruatie en zorgen voor verminderde vruchtbaarheid.
Toch duurt het gemiddeld zeven jaar voor patiënten de juiste diagnose krijgen. Het Beatrixziekenhuis is een expertisecentrum waar vrouwen met klachten terechtkunnen. De wens van de patiënt staat daar centraal bij de gekozen behandeling.
Wat is endometriose?
Endometriose is een aandoening waarbij baarmoederslijmvlies buiten de baarmoeder groeit. Dit kan tijdens de menstruatie hevige pijnklachten geven. Rob Mooij, gynaecoloog in het Beatrixziekenhuis: “Tijdens de menstruatie stoot de baarmoeder het slijmvlies af en dan ontstaan er bloedingen. Maar als dit slijmvlies op een andere plek groeit, zoals in het buikvlies, de eierstokken of de darmen, dan kan het nergens naartoe. Dat veroorzaakt veel pijn op die plekken. Op een echo zien we vaak klontvorming of cystes zitten als gevolg van endometriose.”
Veel vrouwen ervaren (pijn)klachten rondom hun menstruatie. Daardoor kan het lang duren voordat vrouwen met endometriose de juiste diagnose krijgen. Rob Mooij: “Het is een vrouwspecifieke aandoening, oftewel iets waar alleen vrouwen last van kunnen krijgen. Gelukkig is er voor deze aandoeningen de laatste jaren steeds meer aandacht gekomen. Daarin wordt een inhaalslag gemaakt. In het verleden was er minder oog voor vrouwspecifieke aandoeningen. Dat heeft allerlei redenen, zoals dat onderzoek lange tijd vooral op het mannenlichaam werd uitgevoerd en lange tijd beleidsmakers voornamelijk mannen waren. We zien nu dat huisartsen en ook patiënten meer aandacht hebben voor endometriose.”
Algemeen ziekenhuis, gespecialiseerde zorg
Vrouwen die klachten ervaren rondom hun menstruatie, kunnen via de huisarts een verwijzing krijgen naar de gynaecoloog. Het Beatrixziekenhuis heeft drie gynaecologen in dienst met endometriose als aandachtsgebied, waaronder Rob Mooij. Er zijn ook gespecialiseerde medische centrums voor endometriose. Die zijn voornamelijk bedoeld voor vrouwen met zeer ernstige klachten, waarvoor mogelijk een gecompliceerde operatie nodig is. “Negen van de tien patiënten kunnen wij hier goed helpen”, zegt hij.
Juist doordat er in het verleden niet genoeg aandacht was voor vrouwspecifieke klachten, komen veel vrouwen na een online zoektocht uit bij particuliere medische centrums. “Het is heel goed dat die bestaan”, zegt Rob Mooij. “Maar het is niet altijd de beste oplossing om eerst naar een arts te gaan die héél gespecialiseerd is. Het voordeel van een behandeling in ons ziekenhuis is dat wij gespecialiseerde zorg leveren, maar tegelijkertijd ook breder kunnen kijken dan de endometriose alleen. Als er andere klachten zijn, nemen we dit gelijk mee.”
Rob Mooij raadt patiënten aan om eerst bij een gynaecoloog op consult te komen. “Waar nodig kunnen wij een behandelteam oprichten met daarin bijvoorbeeld een diëtiste, een psycholoog en een pijnspecialist. Samen met de patiënt kijken we naar wat er nodig is.”
Laagdrempelig behandelen
In veel gevallen kan er laagdrempelig worden gestart met een behandeling. Rob Mooij: “Helaas weten we nog niet waardoor endometriose precies wordt veroorzaakt en hoe we die oorzaak kunnen wegnemen. Gelukkig bestaat er wel een goede behandeling door middel van hormonen en pijnstilling.” Wie met een verdenking op endometriose in het ziekenhuis komt, kan vaak direct starten met het slikken van hormonen, zoals de anticonceptiepil. “Daarmee wordt de menstruatie stilgelegd, waardoor er geen bloedingen zijn. Hierdoor nemen de klachten vaak direct af.” Ook het slikken van pijnstillers speelt een belangrijke rol. Bij bloedklonten, verklevingen of littekenweefsel kan een kijkoperatie worden verricht om het probleem te verhelpen.
De wens van de patiënt staat centraal
De wens van de patiënt staat centraal bij de behandeling. “Jonge vrouwen zijn soms kritisch op de anticonceptiepil”, zegt Rob Mooij. “We zoeken altijd naar de beste oplossing per patiënt. Als gynaecoloog kan ik alleen maar een goede uitleg geven over de werking van de anticonceptiepil in zijn algemeenheid en op de klachten van endometriose. Het is daarna uiteraard aan de vrouw zelf om te kiezen voor deze behandeling of niet.”
Als er een zwangerschapswens is, dan is het niet mogelijk om anticonceptie als behandeling toe te passen. “Pijnstilling kan ook al een goede behandeling zijn van de klachten. Dat is per persoon verschillend. Er is daarom altijd een compleet team betrokken bij de behandeling.” Als gevolg van littekenweefsel of verklevingen door endometriose, kan een vrouw verminderd vruchtbaar zijn. “Gelukkig is het na een behandeling of kijkoperatie vaak goed mogelijk om op de natuurlijke wijze zwanger te raken. Vrouwen met endometriose komen wel sneller in aanmerking voor een vruchtbaarheidstraject als zij dat wensen.”
Gynaecoloog Rob Mooij in het Beatrixziekenhuis - Fotograaf: Maartje Kuperus