Democraten Gorinchem en CDA negatief over herstemming

Gepubliceerd op 30 maart 2026 om 12:53

Standpunt Democraten Gorinchem over signalen van mogelijke stemfraude

In Gorinchem zijn signalen naar voren gekomen over mogelijke stemfraude. Deze  signalen raken aan iets dat voor ons allemaal van grote waarde is: het vertrouwen in een  eerlijk en betrouwbaar verkiezingsproces. Democraten Gorinchem vindt het daarom van  groot belang dat deze signalen grondig en zorgvuldig worden onderzocht door politie en  Openbaar Ministerie.

Hoewel er meldingen en signalen liggen, is op dit moment niet vastgesteld dat er  daadwerkelijk sprake is geweest van fraude. Het feitenonderzoek loopt nog. We weten  nog niet wat er precies is gebeurd, hoeveel gevallen het betreft en welke gevolgen dit  mogelijk heeft gehad. Het onderzoek van de politie en het OM moet die duidelijkheid  bieden – en dat kost tijd. 

Tegelijkertijd dwingt de Kieswet de gemeenteraad om al op 30 maart een besluit te  nemen: de uitslag vaststellen of een herstemming organiseren. Dat besluit moet dus  worden genomen terwijl het onderzoek nog loopt. Juist in zo’n situatie vraagt goed  bestuur om rust, terughoudendheid en respect voor de feiten die er wél en nog níet  liggen.

Waarom Democraten Gorinchem geen herstemming steunt 

Een herstemming klinkt op het eerste gezicht als een logische oplossing, maar is in  werkelijkheid een uitzonderlijk en zeer zwaar middel dat ingrijpt in het democratisch  proces. De Kiesraad geeft in haar brief aan de gemeenteraad ook aan geen grond te zien  voor een herstemming. Er zijn geen aantoonbare, zwaarwegende onregelmatigheden vastgesteld die de uitslag ongeldig zouden maken. Democraten Gorinchem vindt het  daarom onverantwoord om op basis van vermoedens zo’n ingrijpend instrument in te  zetten. 

Een herstemming verandert namelijk de verkiezing zelf: de omstandigheden zijn anders,  kiezers worden beïnvloed door eerdere uitslagen en commotie, en de opkomst kan sterk  verschillen.  

Daarbij komt bij dat een herstemming het probleem niet oplost. Volgens de Kieswet  moet opnieuw worden gestemd met dezelfde lijsten en kandidaten. En omdat stemmen  anoniem zijn, kan ook een nieuwe stemming nooit duidelijk maken welke volmacht stemmen mogelijk onder druk zijn uitgebracht. Als er sprake is van druk of  afhankelijkheid, dan moet dat structureel worden aangepakt — met betere voorlichting,  alertheid en vroegtijdige signalering, niet met een tweede stembusgang.

Onderzoek gaat door, ongeacht de uitslag 

Het vaststellen van de verkiezingsuitslag heeft geen enkele invloed op het strafrechtelijk  onderzoek. Dat onderzoek loopt door, ook als de nieuwe gemeenteraad wordt  geïnstalleerd. Wanneer blijkt dat iemand daadwerkelijk fraude heeft gepleegd, volgt  strafrechtelijke vervolging. Democraten Gorinchem gaat ervan uit dat een gekozen  raadslid bij een eventuele veroordeling zijn of haar zetel opgeeft. 

Ons standpunt 

Democraten Gorinchem heeft vertrouwen in het werk van politie en Openbaar Ministerie  en wil dat deze zaak zorgvuldig wordt onderzocht. Maar een herstemming op basis van  vermoedens, zonder volledig feitenbeeld, is op dit moment niet verantwoord, niet  evenwichtig en niet eerlijk tegenover de kiezer. 

Onze conclusie is duidelijk: 

  •  neem de signalen serieus, 
  • laat het strafrechtelijk onderzoek zijn werk doen, 
  • verbeter het proces waar nodig, 
  • maar organiseer geen herstemming zonder harde feiten die dat noodzakelijk  maken. 

De bescherming van onze democratie vraagt om zorgvuldigheid, rust en  verantwoordelijkheid. Daarom pleit Democraten Gorinchem ervoor om de huidige  uitslag vast te stellen en het onderzoek zijn onafhankelijke koers te laten volgen.

CDA: Volledige herstemming vinden wij niet passend en proportioneel

Sinds het bericht van 24 maart jl. over vermoedens van stembusfraude in onze gemeente, ligt onze gemeenteraad onder een vergrootglas. Inmiddels is duidelijk dat de gemeenteraad op maandag 30 maart een besluit moet nemen over de verkiezingsuitslag en een gedeeltelijke of volledige herstemming van de gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart 2026. Dit moet binnen 30 dagen gebeuren.

Wij willen jullie als raadsfractie van het CDA graag meenemen in onze gedachtegang; waar kijken wij naar en hebben we over gedacht? Wij vinden het belangrijk dit open en transparant te doen, omdat deze keuze in onze ogen niet zwart-wit is. Ieder van de 25 raadsleden moet haar/zijn eigen afweging hierin maken, zonder een volledig beeld en zonder uitkomsten van de lopende strafrechtelijke onderzoeken.

Wij willen benadrukken dat wij ieders standpunt en de keuze die elk raadslid maakt in deze unieke, ingewikkelde situatie respecteren.

Uitgangspunten

Als CDA hanteren we de volgende uitgangspunten bij het vormen van een oordeel:

  • Onze democratie is gebaseerd op vrije en eerlijke verkiezingen en dit koesteren wij.
  • Bewezen fraude moet dan ook hard aangepakt worden;
  • Iedereen die verdacht wordt van een strafbaar feit, is onschuldig tot het tegendeel wordt bewezen;
  • Als raadsleden kunnen en willen wij niet op de stoel van het Openbaar Ministerie (hierna: OM) en de rechter gaan zitten;
  • Het gekozen middel moet proportioneel zijn bij de kwaal.

Stand van zaken 28 maart 2026

De omstandigheden zoals we die nu kennen:

  • Op het proces verbaal van het stembureau Rozenobel is melding gemaakt dat een kandidaat-raadslid 5 keer is langsgekomen met steeds 1 of 2 mensen met meerdere volmachten en dat er relatief veel stemmen via volmacht zijn uitgebracht die op eenzelfde manier lijken te zijn voorbereid.
  • De burgemeester heeft op 25 maart aangifte gedaan naar aanleiding van meer dan 10 signalen van meerdere vormen van verkiezingsfraude (onder meer ronselen van volmachten en beïnvloeding van kiezers).
  • De politie doet momenteel onderzoek, onder leiding van het OM, naar de strafbare feiten. Dit onderzoek wordt niet voor het besluit van de gemeenteraad afgerond.
  • Het Centraal Stembureau heeft de verkiezingsuitslag binnen haar mandaat goedgekeurd.
  • De Kiesraad ziet op basis van de door haar te beoordelen gronden geen reden tot herstemming.

Strafrechtelijk proces

Er loopt nu een onderzoek naar aanleiding van de meldingen. Dit onderzoek wordt niet afgerond voor maandag 30 maart. Het (mogelijke) proces:

  • De politie doet momenteel onderzoek, onder leiding van het OM.
  • Het OM bepaalt of er vervolgens strafrechtelijk onderzoek volgt.
  • Het OM bepaalt vervolgens of er voldoende bewijs is, om een rechtszaak aan te spannen tegen de verdachte(n).
  • De rechter doet uitspraak of het feit wettelijk en overtuigend bewezen kan worden.
  • Na de uitspraak staat voor het OM en de verdachte hoger beroep bij het gerechtshof open.

We weten niet hoe lang dit proces duurt en zoals door de experts op donderdag 26 maart werd aangegeven: het is niet eens zeker of een definitieve uitspraak komende raadsperiode (vier jaar) wordt verwacht.

Ter vergelijking: de corruptiezaak van Richard de Mos in Den Haag begon op 1 oktober 2019 met huiszoekingen (en daarvoor onderzoek door OM/politie). Op 21 april 2023 werd hij door de rechtbank vrijgesproken en in hoger beroep opnieuw vrijgesproken voor omkoping op 21 juni 2024.

Meewogen strafrechtelijk proces

Het besluit van het OM om eventueel over te gaan tot een strafrechtelijk onderzoek gaan we niet krijgen voor 30 maart, laat staan een veroordeling van een rechter. Daarom kunnen wij als CDA op basis van de (bekende) signalen en meldingen, geen uitspraak doen over:

  • Is er een strafbaar feit gepleegd?
  • Welk strafbaar feit is of welke strafbare feiten zijn er gepleegd?
  • Wat is de invloed hiervan geweest op de verkiezingen en vooral de verkiezingsuitslag van 18 maart?

Dat is wrang, deze vragen leven in de stad en natuurlijk ook bij ons. Maar zonder te speculeren, kunnen wij hier geen zinnige uitspraak over doen en dat doen we dan ook niet. De experts gaven op 26 maart ook aan dat wij als gemeenteraad geen strafrechtelijk oordeel kunnen vellen. We laten dit daarom, hoe ongemakkelijk ook, niet meewegen in ons oordeel. In onze ogen moet het strafrechtelijk proces afgewacht worden en het recht zijn beloop krijgen.

Een mogelijke veroordeling heeft wat ons betreft wel politieke gevolgen. Met iemand die veroordeeld wordt voor verkiezingsfraude, kunnen en willen wij niet samenwerken.

Mogelijke scenario’s

Omdat de keuze van de gemeenteraad moet worden gemaakt voordat de uitkomsten van het onderzoek van het OM bekend zijn, gaan we beide mogelijke uitkomsten na. Daarbij geldt, vanwege de onzekerheid is er op voorhand geen keuze te maken die altijd goed uitpakt. Wel kunnen we op zoek naar de keuze die in het meest ongunstige scenario het minste schade veroorzaakt.

Indien we nu zouden kiezen de uitslag wel te accepteren, kunnen er 2 scenario’s plaatsvinden:

  • Er blijkt geen fraude te hebben plaatsgevonden: de verkiezingsuitslag is terecht geaccepteerd.
  • Er blijkt wel fraude te hebben plaatsgevonden: in dat geval is het mogelijk dat er iemand tot de gemeenteraad is toegelaten die veroordeeld wordt (en waarmee wij dus niet zouden willen samenwerken) en/of dat er een aantal stemmen niet juist is toegewezen. In onze ogen een onwenselijk scenario.

Indien we er nu voor zouden kiezen de uitslag niet te accepteren, kunnen dezelfde 2 scenario’s plaatsvinden:

  • Er blijkt geen fraude te hebben plaatsgevonden: de verkiezingsuitslag wordt ten onrechte terzijde geschoven.
  • Er blijkt wel fraude te hebben plaatsgevonden: er wordt terecht ingegrepen (herstemming). De gevolgen van zo’n herstemming kunnen ingrijpend zijn.

In onze ogen is het scenario onterecht overgaan tot herstemming kwalijker dan deze verkiezingsuitslag te accepteren en dat er blijkt dat uit het strafrechtelijke proces een veroordeling volgt.

Schematisch overzicht

Uitkomst onderzoek

  • Er is geen stembusfraude gepleegd
  • Er is wel stembusfraude gepleegd

Keuze gemeenteraad – uitslag wordt geaccepteerd

  • Geen probleem
  • Mogelijk wordt een raadslid / worden raadsleden onterecht toegelaten

Keuze gemeenteraad – uitslag wordt niet geaccepteerd

  • Verkiezingsuitslag wordt ten onrechte terzijde geschoven
  • Geen probleem

Proportionaliteit

Als gemeenteraad moeten we een bestuurlijke afweging maken. Daarbij zijn er drie mogelijke keuzes:

  • Accepteren verkiezingsuitslag
  • Gedeeltelijke herstemming op een aantal stembureaus
  • Volledige herstemming voor de hele gemeente

Volgens experts bestaat een volledig perfecte verkiezing niet, ook niet bij herstemming.

Met de beschikbare informatie en adviezen moeten wij beoordelen welk middel proportioneel is:

  • Volledige herstemming is een zwaar middel
  • Er zijn signalen, maar nog geen bewezen situatie
  • De invloed op de uitslag is moeilijk in te schatten
  • Herstemming lost onzekerheid niet volledig op

Conclusie: een volledige herstemming is geen proportionele stap en doet geen recht aan de verkiezingsuitslag van 18 maart.

Conclusie d.d. 28 maart

  • We wachten als CDA het strafrechtelijk proces af.
  • Een veroordeling heeft wat ons betreft serieuze politieke gevolgen.
  • Een volledige herstemming vinden wij niet passend en proportioneel.
  • We respecteren ieders individuele afweging.
  • We hebben als Gorinchemse politiek een grote opgave om vertrouwen te herstellen.

Heeft u vragen of opmerkingen? Dan hoor ik dat graag.

Mede namens raadslid Janneke van Oversteeg en lijsttrekker Marijn Eland,

Joost van der Geest
Fractievoorzitter CDA Gorinchem
j.v.d.geest@gorinchem.nl

«